Jak to jest z tą kładką? – rozmowa z burmistrzem Pawłem Pirkiem
Kładka nad torami przez wiele lat służyła mieszkańcom gminy i osobom do niej przyjeżdżających, jednak jej zły stan zmusił władze Brzegu Dolnego do jej zamknięcia. Burmistrz Paweł Pirek przyznaje, że była to jedna z trudniejszych decyzji, jaką musiał podjąć podczas swojej kadencji, dlatego o tym, jak to jest z tą kładką, rozmawialiśmy właśnie z burmistrzem Pawłem Pirkiem.
Jak długo kładka nad torami przy dolnobrzeskim dworcu kolejowym służyła mieszkańcom miasta?
Kładka powstała w latach 70-tych XX wieku. Data budowy nie jest znana. Gmina Brzeg Dolny nie była ani inicjatorem, ani inwestorem tej budowy. Obiekt został zamknięty 24 kwietnia zeszłego roku.
Skoro tyle lat kładka służyła mieszkańcom, to skąd decyzja o jej zamknięciu?
Zgodnie z wnioskami z przeprowadzonej ekspertyzy technicznej kładka obecnie nie spełnia żadnych warunków użytkowania zwłaszcza dla obciążeń tłumem oraz zachowania skrajni poziomej i pionowej obowiązujących dla budowli położonych na terenie linii kolejowych. Autor ekspertyzy wskazał, że: „Z uwagi na zły stan techniczny poszczególnych elementów obiektu, błędy konstrukcyjne oraz tymczasowy charakter, kapitalny remont kładki byłby rozwiązaniem technicznie i ekonomicznie nieuzasadnionym. Dodatkowo jakiekolwiek podjęte działania remontowe nie pozwolą na dostosowanie obiektu do obowiązujących przepisów, np. w zakresie skrajni ruchu pojazdów kolejowych pod obiektem, czy też nie pozwolą na kompensację nośności. Tym samym nie będzie możliwe uzyskanie stosownych uzgodnień dla zakresu prac zdefiniowanych w prawie budowlanym jak remont istniejącej konstrukcji”. Autor ekspertyzy stwierdził również, że dopuszcza możliwość tymczasowego ruchu po obiekcie na okres do 2 lat pod warunkiem wykonania prac zabezpieczających, których zakres nie ma na celu poprawy stanu technicznego konstrukcji, a jedynie zabezpieczenie przed skutkami niekontrolowanej awarii oraz odciążenie z uwagi na deficyty nośności przy pełnym obciążeniu normowym. Koszt prac zabezpieczających wynosi ok 500 tys. zł i winien być poniesiony przez wszystkich współwłaścicieli. Zgodnie z ekspertyzą, nawet po wykonaniu prac zabezpieczających, po okresie „do 2 lat” obiekt powinien być bezwarunkowo wyłączony z eksploatacji oraz rozebrany i wybudowany na nowo z uwzględnieniem aktualnych wymogów norm oraz wytycznych PKP PLK.
Czy został ustalony właściciel kładki? Kto ponosi za nią odpowiedzialność?
Kładka, na którą wejście (od strony parku miejskiego) znajduje się na działce stanowiącej własność Gminy, następnie wraz z zejściami na perony stacji Brzeg Dolny przebiega nad terenem działki stanowiącej własność Skarbu Państwa będącej w użytkowaniu wieczystym PKP S.A. a zarządzaną przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., dalej nad terenem działki Skarbu Państwa będącej w użytkowaniu wieczystym PCC S.A., kończy się zejściem na działce stanowiącej własność Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę Wołowskiego. Kładka jest trwale związana z gruntem obejmującym wszystkie wyżej wymienione nieruchomości. Jako że kładka jest położona w granicach kilku nieruchomości (i związana z nimi w sposób trwały), to stanowi ona część składową wszystkich nieruchomości. W rezultacie kładka jest przedmiotem współwłasności. Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu (remont, przebudowa, odbudowa, modernizacja czy budowa), potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W niniejszej sprawie w żaden sposób (ani ustawowo, ani umownie) do tej pory nie został ustanowiony zarządca, wymaga to bowiem dobrej woli wszystkich właścicieli. W momencie, kiedy zachodzą wątpliwości co do tego, kto pozostaje zarządcą, bądź gdy po prostu taki nie został ustanowiony, odpowiedzialność za kładkę ponoszą wszyscy współwłaściciele i współużytkownicy wieczyści przedmiotowej kładki, którymi pozostają Gmina Brzeg Dolny, PKP S.A., PCC Rokita oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Wołowskiego. Przedmiotowa kładka stanowi część składową wszystkich nieruchomości, na których jest Posadowiona, a zatem koszty remontu, modernizacji czy budowy muszą obciążać wszystkich właścicieli i władających, ponieważ zgodnie z art. 47 i 48 k.c. nie da się oddzielić własności kładki od własności gruntu, na którym jest usytuowana, a zatem budowla ta nie może stanowić odrębnego prawa własności i innych praw rzeczowych przypisanych wyłącznie do jednego z właścicieli.
Jakie są aktualne działania gminy w kwestii kładki? Czy są szanse na przebudowę starej lub budowę nowej?
Gmina prowadziła rozmowy zarówno z PCC S.A., jak i PKP S.A., jednak nie wypracowano wspólnego stanowiska co do zarządzania rzeczą wspólną. W przypadku braku zgody co do sposobu zarządzania rzeczą wspólną, współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie o sposobie zarządzania kładką, mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Do rozstrzygnięcia takiego nie doszło, ponieważ żaden ze współwłaścicieli nie posiada udziałów w wymaganej wysokości, aby móc samodzielnie wnieść do sądu takie żądanie. Gmina Brzeg Dolny uzgadniała rozwiązania projektowe „PKP Polskim Liniom Kolejowym S.A.” (PKP PLK S.A.), które prowadzą obecnie prace w zakresie opracowania dokumentacji przedprojektowej dla zadania „Prace na ciągu C-E 59 – odcinek Grabiszyn – Rzepin, opracowanie SW”. Projekt ten oczekuje na podjęcie przez Spółkę PKP PLK S.A. decyzji o dalszej realizacji w zakresie opracowania dokumentacji projektowej. Projekt swoim zakresem obejmuje m.in. przebudowę stacji Brzeg Dolny wraz z przebudową układu funkcjonalnego stacji, zmiany usytuowania peronów, przebudowę przejścia pod torami oraz kładki nad torami wraz z dostosowaniem ich dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się. Koszt przebudowy/budowy nowej kładki to ok. 9 mln. zł.
W sprawie kładki nie od dziś toczyły się postępowania przed różnymi organami, co już udało się ustalić?
W 2019 roku Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (WINB) uznał, że zarządcą kładki nad torami kolejowym w stacji kolejowej Brzeg Dolny jest Gmina Brzeg Dolny, nie biorąc pod uwagę, że przedmiotowa kładka jest trwale związana z gruntem stanowiącym własność kilku podmiotów i tym samym jest przedmiotem współwłasności. WINB nałożyło na Gminę obowiązek przeprowadzenia w trybie art. 62 Prawa budowlanego sprawdzenia stanu technicznego i przydatności do użytkowania kładki oraz nałożył obowiązek przedłożenia ekspertyzy jej stanu technicznego. Od tego czasu toczyły się postępowania sądowe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (WSA) oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym (NSA). Ostatecznie w czerwcu 2022 r. Gmina złożyła skargę kasacyjną do NSA za niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa i przyjęcie niewłaściwych kryteriów warunkujących adresata obowiązków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego, a w konsekwencji uznanie Gminy za adresata remontu kładki nad torami kolejowymi, jakkolwiek Gmina nie była ani właścicielem, ani ustanowionym prawnie zarządcą tej nieruchomości, a jedynie właścicielem jednej z działek, na których jest posadowiona kładka. NSA na posiedzeniu 12 grudnia 2023 r., po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej, uchyliło wcześniejsze wyroki i decyzje I i II instancji w sprawie. Obecnie Gmina oczekuje na pisemne uzasadnienie wyroku.
